Bạn biết gì về chu kỳ kinh nguyệt

0
125
Bạn biết gì về chu kỳ kinh nguyệt

Cùng với khí hư, kinh nguyệt là tấm gương phản chiếu tình hình sức khỏe- sức khỏe sinh sản của phụ nữ độ tuổi sinh sản. Thế nhưng, bạn biết gì về chu kỳ kinh nguyệt? chu kỳ kinh nguyệt như thế nào là bình thường, như thế nào là bất thường? Khi nào cần thăm khám bác sĩ? Để giải đáp những thắc mắc này, bạn có thể tham khảo thông tin có trong nội dung bài viết sau đây.

Nội dung bài viết được tham vấn bởi bác sĩ Nguyễn Thị Luyện– CKII-Sản phụ khoa hơn 20 năm kinh nghiệm.

Bạn biết gì về chu kỳ kinh nguyệt?

+ Chu kỳ kinh nguyệt là gì?

Y học xác định, kinh nguyệt là hiện tượng chảy máu có tính chất chu kỳ dưới sự tụt giảm đột ngột estrogen hoặc progesteron dẫn tới chảy máu kinh nguyệt. Chu kỳ kinh nguyệt chỉ diễn ra mỗi tháng một lần ở người phụ nữ đang trong độ tuổi sinh sản. Một chu kỳ kinh nguyệt sẽ bao gồm (ngày hành kinh, ngày rụng trứng và chu kỳ kinh nguyệt).

Sở dĩ, kinh nguyệt diễn ra mỗi tháng một lần một cách đều đặn là do có sự phối hợp nhịp nhàng của hệ thống nội tiết tố sinh dục bao gồm: vùng dưới đồi, tuyến yên, buồng trứng. Do vậy, nếu như các bộ phận này có sự rối loạn các hoạt động hay gặp vấn đề bất thường sẽ dẫn tới hoạt động của chu kỳ kinh bị ảnh hưởng theo.

Bác sĩ Luyện cũng nhấn mạnh rằng, chị em phụ nữ nên quan sát chu kỳ kinh nguyệt ít nhất 3 tháng liên tục. Như vậy sẽ xác định được chính xác chu kỳ kinh nguyệt của mình, xác định ngày rụng trứng để thụ thai hoặc tránh thai, theo dõi tình hình sức khỏe sinh sản tốt nhất cho bản thân.

+ Thời gian bắt đầu xuất hiện chu kỳ kinh nguyệt ở nữ giới

Chuyên gia xác định thời gian bắt đầu xuất hiện chu kỳ kinh nguyệt ở nữ giới là khi bước vào tuổi dậy thì. Thông thường, độ tuổi dậy thì ở nữ giới dao động từ 12-15 tuổi, có những trường hợp dậy thì và có kinh nguyệt từ năm 8 , 9 tuổi gọi là dậy thì sớm. Một số bạn gái kinh nguyệt xuất hiện lúc 17-18 tuổi gọi là dậy thì muộn. Tuổi có kinh và dậy thì phụ thuộc vào cơ địa của từng người, chế độ dinh dưỡng hàng ngày và nội tiết tố trong cơ thể.

+ Thời gian kết thúc chu kỳ kinh nguyệt của nữ giới

Thời gian kết thúc chu kỳ kinh nguyệt của nữ giới là tuổi mãn kinh. Khái niệm mãn kinh là sự kết thúc vĩnh viễn của kinh nguyệt. Hiểu một cách đơn giản khi phụ nữ không có kinh liên tiếp 12 tháng mà không xác định được là do nguyên nhân nào rõ ràng thì có thể xem là đã mãn kinh. Thông thường, phụ nữ 45-55 tuổi sẽ đến thời kỳ mãn (trung bình là 51 tuổi). Trong đó, phụ nữ ở các nước châu Á thường diễn ra sớm hơn.

Cơ chế của một chu kỳ kinh nguyệt

Chu kỳ kinh nguyệt được tính từ ngày có kinh đầu tiên của chu kỳ này đến ngày đầu hành kinh của chu kỳ kế tiếp và được phân chia thành các giai đoạn như sau:

+ Giai đoạn kinh nguyệt

Theo bác sĩ chuyên khoa, giai đoạn kinh nguyệt kéo dài 3-7 ngày là bình thường (tùy thuộc vào cơ địa từng người), đây là giai đoạn đầu của chu kỳ kinh nguyệt. Về lý thuyết, giai đoạn hành kinh sẽ xảy ra khi trứng không được thụ tinh hoặc quá trình thụ thai không diễn ra. Lúc này, lớp niêm mạc tử cung sẽ tự động bong ra cùng với đó là sự thay đổi nội tiết tố dẫn tới kinh nguyệt xuất hiện.

Ở giai đoạn này, mỗi người phụ nữ sẽ có những biểu hiện khác nhau. Nhưng thông thường sẽ có triệu chứng đau bụng kinh, đau tức ngực, đau nhói lưng dưới, tâm trọng thay đổi; nhiệt độ cơ thể tăng cao hơn bình thường….là biểu hiện của giai đoạn hành kinh.

Nếu như kinh nguyệt xuất hiện nhiều ngày hoặc quá ít ngày so với tiêu chuẩn nêu trên thì chị em tuyệt đối không chủ quan, cần theo dõi những biểu hiện khác kèm theo để thăm khám bệnh.

+ Giai đoạn nang trứng

Giai đoạn nang trứng kéo dài đến khoảng ngày 14 của chu kỳ, ngay từ ngày đầu tiên của chu kỳ kinh đã có thể bắt đầu giai đoạn này. Nói một cách dễ hiểu thì giai đoạn nang trứng là thời điểm chuẩn bị sẵn sàng cho việc mang thai.

Về cơ chế, vào thời điểm kinh nguyệt dưới tác dụng của FSH (hormone này do tuyến yên tiết ra), các nang noãn thứ cấp từ hai bên buồng trứng trái và phải bắt đầu quá trình phát triển. Thông thường, thời điểm này sẽ có khoảng 10-20 nang trứng nhỏ, tùy cơ địa mỗi người mà lượng nang trứng có sự khác nhau. Trong đó, khi đến ngày 10-14 của chu kỳ bằng phương pháp siêu âm đầu dò hoặc siêu âm qua đường bụng có thể xác định được chỉ có duy nhất 1 nang noãn phát triển trội (hiếm khi là 2 nang). Theo đó, theo thời gian, nang trứng trội này sẽ lớn đến độ nhất định sẽ chín và phóng noãn giữa chu kỳ kinh (kích thước trung bình để nang trứng chín và rụng là 18-28mm), kết thúc giai đoạn nang noãn.

+ Giai đoạn rụng trứng

Quá trình rụng trứng thường xảy ra vào thời điểm giữa chu kỳ kinh nguyệt (ngày 14 chu kỳ) khi trứng trưởng thành chín và rụng xuống từ buồng trứng xuống 1/3 ống dẫn trứng chờ gặp tinh trùng để thụ thai. Tuy nhiên, trứng sau khi rụng chỉ có thể tồn tại trong vòng 12-24h.

Nếu trứng gặp được tinh trùng sẽ được thụ tinh sẽ bắt đầu quá trình phân chia tế bào, đồng thời chúng sẽ di chuyển về tử cung làm tổ thì bắt đầu quá trình mang thai. Nếu trứng đã rụng không gặp tinh trùng đúng thời điểm để thụ tinh sẽ bị phân hủy và niêm mạc tử cung bong tróc xuất ra ngoài theo kinh nguyệt.

+ Giai đoạn hoàng thể

Giai đoạn này bắt đầu sau khi trứng rụng, thường rơi vào ngày thứ 15 hoặc 16 của chu kỳ kinh. Ở giai đoạn này, nồng độ hormone FSH và LH có xu hướng giảm xuống. Lúc này có nang trứng sẽ xẹp xuống và trở thành một khối tế bào được gọi là hoàng thể.

Trường hợp nếu được thụ tinh thành công thì lớp niêm mạc sẽ tiết ra một chất đặc biệt nuôi dưỡng tế bào trứng đã thụ tinh. Sau khoảng 7-10 ngày thì phôi thai sẽ bám vào tử cung làm tổ. Lúc này, chị em có thể phát hiện có thai bằng que thử và các xét nghiệm cận lâm sàng.

Trường hợp nếu trứng không được thụ tinh sẽ không thể tồn tại và bước vào thời điểm thoái hóa. Vào những ngày cuối của chu kỳ kinh, nồng độ hormone sẽ giảm xuống nhanh chóng khiến mạch máu tử cung thay đổi, niêm mạc tử cung bắt đầu bong ra và phân hủy khiến cơ tử cung co thắt gây nên tình trạng đau bụng kinh. Khi lớp niêm mạc vỡ ra thì máu và các mô niêm mạc sẽ được đào thải ra bên ngoài với sự xuất hiện của kinh nguyệt.

Những dấu hiệu của chu kỳ kinh nguyệt

Dấu hiệu của chu kỳ kinh nguyệt bao gồm hiện tượng bình thường và bất thường mà chị em có thể nhận biết như sau:

+ Những dấu hiệu kinh nguyệt bình thường

Bình thường ngày hành kinh sẽ kéo dài 3 đến 5 ngày hoặc có thể kéo dài 7 ngày (tùy cơ địa từng người) được gọi là bình thường. Về sự lặp lại của chu kỳ kinh nguyệt là 28 đến 35 ngày. Mỗi lần hành kinh, lượng máu mất đi khoảng 20–80ml. Thực tế, máu kinh nguyệt chỉ chứa 1 lượng nhỏ máu, cùng với đó là chất dịch nhầy ở cổ tử cung, âm đạo và các mô ở nội mạc cổ tử cung; máu kinh nguyệt có màu nâu đỏ, đỏ.

+ Những dấu hiệu chu kỳ kinh bất thường

Bác sĩ Luyện cho biết; tất cả những thay đổi bất thường khác tiêu chuẩn trên của chu kỳ kinh nguyệt đều có thể phản ánh tình trạng sức khỏe, sức khỏe sinh sản của chị em, cụ thể như sau:

  • Chu kỳ kinh nguyệt rối loạn không theo một quy luật nào chi dù bạn đã theo dõi liên tiếp 3-8 chu kỳ nhưng không xác định được ngày hành kinh chính xác.
  • Chu kỳ kinh quá ngắn 28 ngày hoặc quá dài hơn 35 ngày cũng được xác định là bất thường.
  • Lượng máu kinh mất đi trong một chu kỳ kinh quá nhiều (hơn 80ml) hoặc quá ít (dưới 20ml).
  • Hiện tượng chảy máu giữa 2  chu kỳ kinh nguyệt, có nghĩa trong 1 tháng người phụ nữ thấy kinh đến 2-3 lần.
  • Không thấy kinh nguyệt 2 tháng liên tiếp
  • Thời gian hành kinh kéo dài trên 7 ngày hoặc ngắn hơn 3 ngày.
  • Màu sắc kinh nguyệt bất thường từ đỏ thẫm chuyển sang màu nâu đỏ hoặc đen, kèm theo các cục máu đông.
  • Chị em thấy đau bụng kinh dữ dội, thậm chí choáng, ngất.
  • Vô kinh: vô kinh là tình trạng khá nghiêm trọng ở phụ nữ được chia ra làm 2 trường hợp là vô kinh nguyên phát và vô kinh thứ phát.

o    Vô kinh nguyên phát: là tình trạng phụ nữ khi đến độ tuổi dậy thì, độ tuổi sinh sản vẫn không có kinh nguyệt (hiếm khi xảy ra). Nguyên nhân thường do chị em gặp vấn đề về tuyến yên hoặc có những khiếm khuyết bẩm sinh ở cơ quan sinh sản nữ.

o    Vô kinh thứ phát: trường hợp này xảy ra rất nhiều ở chị em phụ nữ độ tuổi sinh sản. Vô kinh thứ phát khi phụ nữ đang có kinh nguyệt bình thường nhưng vì một lý do nào đó mà kinh nguyệt bỗng dưng kết thúc trong 3 – 6 tháng trở lên.

+ Kinh nguyệt bất thường là biểu hiện của tình trạng nào?

Một số biểu hiện bất thường của kỳ kinh nguyệt là triệu chứng của tình trạng:

Kinh nguyệt không đều: tức là kinh nguyệt không theo một quy luật nào; kinh nguyệt quá ngắn dưới 21 ngày hoặc quá dài trên 35 ngày; kinh nguyệt ra quá nhiều trên 80ml hoặc quá ít dưới 20ml, tính chất máu kinh có sự thay đổi từ màu đỏ sậm sang màu đen, tính chất vón cục… gọi là kinh nguyệt không đều. Nếu kinh nguyệt không đều xuất hiện 2-3 năm ở tuổi dậy thì thì không đáng lo ngại. Nguyên nhân do buồng trứng hoạt động chưa ổn định. Nhưng nếu như kinh nguyệt không đều kéo dài liên tiếp 2 chu kỳ thì chị em không nên chủ quan.

Rong kinh: là hiện tượng thời gian hành kinh kéo dài  trên 7 ngày; thậm chí có những trường hợp kinh nguyệt kéo dài 10-15 ngày, là những biểu hiện rong kinh.  Cường kinh: kinh nguyệt bất thường có thể là biểu hiện của dấu hiệu cường kinh khi mà kinh nguyệt ra nhiều ồ ạt và diễn ra dài nhiều ngày và lượng máu mất đi vượt quá 80ml/chu kỳ kinh nguyệt (bình thường khoảng 50-80ml).

Thiểu kinh: khi máu kinh xuất hiện rất ít, thậm chí chỉ 1-2 ngày đã kết thúc chu kỳ kinh.

Thống kinh: khi đến ngày hành kinh, chị em có dấu hiệu đau bụng dữ dội, đau từ vùng bụng dưới, có thể lan lên ngực, cơn đau rút lan xuống đùi, vùng kín. Có khi cơn đau lan tỏa khắp bụng, đau lưng, đau đầu, sốt nhẹ, cơ thể mệt mỏi, thay đổi cảm xúc… Tập hợp những cảm giác khó chịu này được gọi là thống kinh.

Kinh nguyệt bất thường là biểu hiện của bệnh gì?

Dưới đây là một số bệnh khiến cho chu kỳ kinh nguyệt không đều, rối loạn, không theo quy luật, cụ thể như sau:

  • Hội chứng buồng trứng đa nangKinh nguyệt không theo chu kỳ nào, kinh nguyệt có thể dài hoặc ngắn, 1 tháng 2 lần có kinh hoặc thậm chó 3-4 tháng mới có kinh một lần; lượng kinh ra quá nhiều hoặc quá ít; Một số biểu hiện đi kèm, nổi nhiều mụn trứng cá, da nhờn hơn, thường xuyên tăng cân đột ngột, rụng tóc,…là biểu hiện của hội chứng buồng trứng đa nang, nguyên nhân hàng đầu dẫn tới vô sinh ở phụ nữ.
  • Bệnh lý tuyến giáp: như bạn đã biết, tuyến giáp có vai trò quan trọng đối với chức năng sinh lý và chu kỳ kinh của chị em nữ giới. Nếu như kinh nguyệt bất thường thì bác sĩ thường cho chỉ định kiểm tra những vấn đề về tuyến giáp bao gồm các xét nghiệm và siêu âm chuyên sâu.
  • Viêm buồng trứng: là bệnh lý có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến quá trình phóng noãn, từ đó ảnh hưởng tới hoạt động của chu kỳ kinh nguyệt gây nên kinh nguyệt bất thường ở phụ nữ.
  • U xơ tử cung: là tình trạng khối u xơ lành tính xuất hiện tại tử cung với kích thước to nhỏ khác nhau. U xơ tử cung thường gây nên kinh nguyệt không đều, ra máu âm đạo bất thường, căng tức vùng chậu, đau bụng dưới,….
  • Lạc nội mạc tử cung: Là bệnh phụ khoa nguy hiểm với triệu chứng điển hình là lượng máu kinh ra nhiều, kéo dài, tính chất kinh nguyệt có lẫn nhiều cục máu đông. Chị em có biểu hiện đau vùng chậu, vùng lưng dưới, bụng, vùng tiểu khung, đau khi quan hệ tình dục,…
  • Polyp cổ tử cung: bản chất là khối u lành tính nhưng nếu không sớm điều trị sẽ gây nên nhiều nguy hiểm. Polyp cổ tử cung có kích thước có thể từ vài mm đến vài cm. Khi mắc bệnh, chị em có triệu chứng chảy máu âm đạo bất thường, rối loạn kinh nguyệt, kinh nguyệt ra nhiều….

Ngoài ra, nếu chị em bị rối loạn nội tiết tố do chế độ ăn uống, sinh hoạt cũng có thể dẫn tới hiện tượng kinh nguyệt bất thường.

Kinh nguyệt bất thường nguy hiểm thế nào?

Những bệnh lý nêu trên đi kèm với tình trạng kinh nguyệt bất thường nếu như không được sớm thăm khám và điều trị có thể dẫn tới nhiều ảnh hưởng như sau:

o   Khiến cho chị em luôn cảm thấy lo lắng, bất an ảnh hưởng tới tâm lý, đời sống sinh hoạt.

o   Kinh nguyệt bất thường là nguyên nhân khiến chị em cảm thấy e ngại gần gũi bạn tình, làm giảm ham muốn và khoái cảm tình dục .

o   Kinh nguyệt bất thường dẫn tới quá trình trứng chín và phóng noãn bất thường, thậm chí không có trứng trội, dẫn tới khả năng thụ thai là không thể.

o   Nguy cơ gây nên vô sinh – hiếm muộn: mắc bệnh phụ khoa như viêm buồng trứng, hội chứng buồng trứng đa nang, u xơ cổ tử cung, lạc nội mạc tử cung,…không được khắc phục kịp thời có thể dẫn đến vô sinh.

Vì thế, việc thăm khám và hỗ trợ điều trị kinh nguyệt bất thường cần được tiến hành càng sớm càng tốt.

Bí quyết tính chu kỳ kinh nguyệt đơn giản nhất

Theo dõi chu kỳ kinh nguyệt sẽ giúp bạn nắm bắt được tình hình sức khỏe của mình, đặc biệt khi bạn đang trong độ tuổi sinh đẻ. Để tính chu kỳ hành kinh, chị em cần thực hiện một số bước sau:

  • Đầu tiên,  đánh dấu ngày bắt đầu kỳ kinh nguyệt đầu tiên của tháng này.
  • Tiếp theo, theo dõi ngày bắt đầu của chu kỳ tiếp theo và đánh dấu lại.
  • Khoảng cách từ ngày đầu kỳ kinh của tháng này với đầu ngày kinh của tháng kế tiếp chính là khoảng cách giữa 2 chu kỳ.
  • Theo dõi số ngày hành kinh, thời gian hành kinh 3 tháng liên tiếp để biết chu kỳ kinh của mình bao nhiêu ngày.

Ngoài ra, hiện nay có một số ứng dụng theo dõi chu kỳ kinh nguyệt mà nếu như bạn có điện thoại thông minh có thể tải ứng dụng và thực hiện theo hướng dẫn.

Vẫn còn những thắc mắc về chu kỳ kinh nguyệt mà bạn chưa rõ, bạn hãy vui lòng để lại lời nhắn tại mục comment tại phía cuối bài viết bác sĩ chuyên khoa tham vấn y khoa Nguyễn Thị Luyện sẽ giải đáp cụ thể hoặc gọi về số máy: (024) 38.25.55.99 –  083.66.33.399 để được tư vấn và đặt lịch hẹn khám miễn phí

Chia sẻ
Biên tập viên Vũ Minh Hải tốt nghiệp trường Đại học Y Tế Công Cộng chuyên ngành Truyền thông Giáo dục sức khỏe khóa 12 (năm 2013-2017). Sở trường chuyên môn: Quay phim, chụp ảnh, hội họa, nhảy múa, viết bài chuyên khoa sức khỏe nói chung và sức khỏe thai kỳ nói riêng.

BÌNH LUẬN

Vui lòng nhập bình luận của bạn
Vui lòng nhập tên của bạn ở đây